Waarom je spieren steeds weer gespannen raken
De meeste mensen zien gespannen spieren als het probleem. Je nek voelt stijf, dus je rekt hem. Je schouders doen pijn, dus je boekt een massage. Je hamstrings voelen strak, dus je probeert ze vaker los te maken.
Je kunt je lenigheid trainen. Zulke behandelingen helpen vaak, soms zelfs opvallend goed. Maar wanneer steeds dezelfde spieren opnieuw gespannen raken, is het de moeite waard om een andere vraag te stellen.
Wat als je spieren gespannen zijn omdat je lichaam ze nog nodig heeft?
Je lichaam probeert altijd rechtop te blijven
Wanneer je skelet je gewicht efficiënt draagt, kunnen je spieren relatief ontspannen blijven en vooral je bewegingen aansturen. Wanneer dat niet gebeurt, moeten spieren harder werken. Ze gaan aanspannen en stabiliseren om te voorkomen dat je lichaam verder inzakt.
Die extra inspanning noemen we compensatiespanning. Dat betekent niet automatisch dat de spier beschadigd is. Vaak doet de spier simpelweg meer werk dan eigenlijk nodig zou moeten zijn.
Een goede manier om compensatiespanning te begrijpen, is met een tensegritymodel, zoals de Needle Tower in het Kröller-Müller Museum, afgebeeld boven dit artikel. De stangen raken elkaar niet rechtstreeks. De kabels verdelen de krachten door de hele constructie.
Duw op één deel van de toren en er gebeurt iets interessants. De spanning verandert niet alleen op de plek waar je duwt. De verandering verspreidt zich door het hele systeem.
Het menselijk lichaam is veel ingewikkelder, maar werkt in sommige opzichten vergelijkbaar. Botten vormen het raamwerk, terwijl spieren, pezen, banden en bindweefsel samen een doorlopend netwerk vormen dat stabiliteit en beweging regelt.
Wanneer één gebied het gewicht minder efficiënt draagt, nemen andere gebieden meer spanning over.
Waarom de plek van je klacht niet altijd het probleem is
Ga staan en leun langzaam naar voren. Voorzichtig.
De onderkant van je voeten moet meteen harder werken. Je kuiten spannen aan. Je onderrug wordt stijver. Toch is die spanning duidelijk niet het oorspronkelijke probleem. Je spieren reageren op een grotere behoefte aan stabiliteit.
Hetzelfde gebeurt door het hele lichaam. Een naar voren hangend hoofd zorgt ervoor dat de kaak meer spanning nodig heeft om gesloten te blijven. Strakke hamstrings helpen het bekken onder controle te houden. Stijve spieren leveren ondersteuning die het skelet op dat moment niet efficiënt genoeg geeft.
De plek die pijn doet, is dus niet altijd de plek waar iets misgaat. Vaak is die plek vooral overbelast. En dat verklaart...
Waarom rekken vaak niet lang helpt
Rekken, massage en warmte kunnen een gespannen spier prettiger laten aanvoelen. Daar is niets mis mee.
Maar wanneer je lichaam die spier nog steeds nodig heeft voor extra ondersteuning, komt de spanning terug. Daarom voelen veel mensen zich na een massage heerlijk los, maar worden ze de volgende ochtend opnieuw stijf wakker, soms zelfs stijver dan daarvoor.
De spier ontspande. De mechanische belasting veranderde niet.
Minder noodzaak, minder spanning
Je lichaam kan spieren niet zomaar uitschakelen wanneer het er nog van afhankelijk is. De meest effectieve langetermijnstrategie is daarom om de noodzaak voor compensatie te verkleinen.
Naarmate je skelet meer van je lichaamsgewicht draagt, hoeven je spieren minder hard te werken om je alleen maar rechtop te houden.
Dat is een van de redenen waarom houding zo belangrijk is. Het helpt ook om te begrijpen wat een goede houding werkelijk betekent. Goede houding gaat niet over onnatuurlijk rechtop staan of je schouders voortdurend naar achteren trekken. Het gaat erom dat je lichaam op het skelet kan rusten, in plaats van spieren werk te laten doen waarvoor botten beter geschikt zijn.
De volgende keer dat een spier strak of stijf aanvoelt, probeer dan niet alleen te vragen:
“Hoe krijg ik deze spier ontspannen?”
Vraag in plaats daarvan:
“Waarom moet deze spier zo hard werken?”
Die kleine verandering in perspectief leidt tot een beter begrip. Een gespannen spier is vaak de tijdelijke oplossing die je lichaam heeft gevonden voor een groter mechanisch probleem.